Najważniejsze informacje o programie „Czyste Powietrze” 2025 – pytania i odpowiedzi
Szukasz krótkiego podsumowania zmian w programie? Zobacz nasz artykuł informacyjny:
🔎 Nowe zasady programu Czyste Powietrze 2025 – co się zmieni?
1. Kiedy rusza nowa wersja programu?
Zaktualizowana edycja programu „Czyste Powietrze” rozpoczyna się 31 marca 2025 roku.
2. Jakie są kluczowe cele reformy?
Nowa odsłona programu ma na celu zwiększenie efektywności energetycznej budynków oraz ograniczenie emisji zanieczyszczeń poprzez termomodernizację i wymianę starych systemów grzewczych na nowoczesne i ekologiczne źródła ciepła.
3. Do kiedy będzie realizowany program?
Inicjatywa „Czyste Powietrze” została zaplanowana na lata 2018–2032. Umowy z beneficjentami będą zawierane do końca 2030 roku, natomiast środki wypłacane będą przez WFOŚiGW do końca 2032 roku.
4. Jaki budżet przewidziano na program?
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej posiada środki z kilku źródeł: 13,9 mld zł z Krajowego Planu Odbudowy (KPO), 7,9 mld zł z Funduszy Europejskich (FEnIKS) oraz 10 mld zł z Funduszu Modernizacyjnego – te ostatnie będą wykorzystane w naborze od 31 marca 2025 r. Wszystkie dotacje są bezzwrotne.
5. Kto może ubiegać się o dofinansowanie?
Uprawnione są osoby fizyczne posiadające dom jednorodzinny lub lokal mieszkalny z wyodrębnioną księgą wieczystą. Wymagany jest co najmniej 3-letni okres posiadania nieruchomości, z wyjątkiem przypadków spadkowych. Ponadto, wnioskujący muszą spełniać limity dochodowe określone dla danego poziomu wsparcia. W przypadku najwyższego poziomu dofinansowania wymagany jest także określony standard energetyczny budynku.
6. Jakie formy wsparcia przewiduje program?
Obecnie dostępne są dwa warianty dotacji:
- dotacja standardowa – wypłacana jednorazowo lub w maksymalnie trzech transzach po udokumentowaniu wykonanych prac,
- dotacja z prefinansowaniem – dostępna dla wnioskodawców na poziomie podwyższonym i najwyższym, zakłada wypłatę zaliczki przed rozpoczęciem inwestycji. W tym przypadku środki są przekazywane bezpośrednio wykonawcy, na podstawie umowy z beneficjentem i faktury zaliczkowej. Prefinansowanie realizowane jest wyłącznie za pośrednictwem operatorów programu.
7. Kim są operatorzy i jaka jest ich rola?
Operatorzy to nowy element programu, wprowadzeni od edycji 2025. Ich zadaniem jest zapewnienie wsparcia osobom ubiegającym się o dotacje – zwłaszcza na najwyższym i podwyższonym poziomie dofinansowania. Operatorzy prowadzą beneficjentów przez cały proces – od decyzji o złożeniu wniosku, przez realizację przedsięwzięcia, aż po rozliczenie. W pierwszej kolejności będą to gminy i wojewódzkie fundusze ochrony środowiska.
8. Jakie są progi dochodowe i poziomy wsparcia?
- Poziom podstawowy: do 40% kosztów kwalifikowanych, roczny dochód nieprzekraczający 135 000 zł
- Poziom podwyższony: do 70%, dochód miesięczny do 2 250 zł na osobę (gospodarstwo wieloosobowe) lub do 3 150 zł (gospodarstwo jednoosobowe)
- Poziom najwyższy: do 100% kosztów, przy dochodzie do 1 300 zł/os. w gospodarstwach wieloosobowych lub 1 800 zł/os. w jednoosobowych, lub w przypadku korzystania z zasiłków. Dodatkowo wymagane jest, aby zapotrzebowanie na energię użytkową do ogrzewania przekraczało 140 kWh/m² rocznie.
9. Jakie są wymagania dotyczące budynków objętych dofinansowaniem?
Aby uzyskać wsparcie z programu, budynek musi posiadać pozwolenie na budowę wydane nie później niż 31 grudnia 2020 roku. Kluczowym kryterium jest także poziom zużycia energii użytkowej na cele ogrzewania, który decyduje o zakresie wymaganych prac. Budynki podzielono na trzy grupy, w zależności od wskaźnika kWh/m² na rok.
10. Co można zmodernizować w budynkach o niskim zużyciu energii (poniżej 80 kWh/m²·rok)?
W takich przypadkach, jeśli dom nadal korzysta z nieefektywnego źródła ciepła na paliwo stałe (poniżej 5 klasy wg normy EN 303-5), możliwe jest:
- zdemontowanie starego pieca,
- instalacja nowego systemu grzewczego zgodnego z programem,
- w razie potrzeby – modernizacja instalacji ciepłej wody użytkowej i ogrzewania centralnego, oraz wykonanie wymaganej dokumentacji technicznej.
11. Jakie działania obejmuje program dla budynków o umiarkowanym zużyciu energii (od 80 do 140 kWh/m²·rok)?
W tej grupie możliwe są trzy scenariusze:
- wymiana tylko źródła ciepła (bez zwiększania zapotrzebowania energetycznego),
- samodzielna termomodernizacja – tylko jeśli w budynku już funkcjonuje wydajne źródło ciepła,
- połączenie obu działań – instalacja nowego systemu grzewczego i ocieplenie przegród budowlanych, przy czym wartość wskaźnika zużycia energii musi spaść o co najmniej 40% i nie przekroczyć 80 kWh/m²·rok po zakończeniu inwestycji.
12. A co z domami o wysokim zapotrzebowaniu na energię (powyżej 140 kWh/m²·rok)?
Dla budynków z największym zużyciem energii wymagane jest wykonanie kompleksowej modernizacji. Musi ona obniżyć wskaźnik zapotrzebowania do poziomu nie większego niż 80 kWh/m²·rok oraz zapewnić spadek minimum o 40% względem wartości początkowej. Zakres prac może obejmować:
- termoizolację ścian, stropów, podłóg,
- wymianę stolarki okiennej, drzwiowej, bram,
- wymianę źródła ciepła, jeśli obecne nie spełnia warunków programu,
- modernizację instalacji grzewczych, montaż wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła,
- opracowanie dokumentacji technicznej i niezbędnych ekspertyz.
13. Czy audyty energetyczne są obowiązkowe?
Tak – zgodnie z nowymi zasadami programu „Czyste Powietrze” z 2025 roku, każdy beneficjent musi zlecić wykonanie audytu energetycznego jeszcze przed rozpoczęciem inwestycji. To właśnie ten dokument wskaże, jakie prace są konieczne, by osiągnąć wymagany standard energetyczny. Po zakończeniu przedsięwzięcia trzeba także przygotować świadectwo charakterystyki energetycznej, które potwierdzi efekty wykonanej modernizacji.
14. Czy można otrzymać dotację na więcej niż jeden budynek?
Nie – dofinansowanie przysługuje wyłącznie raz i tylko na jeden budynek lub lokal mieszkalny. Osoby, które już skorzystały z programu w innym miejscu, nie mogą ponownie ubiegać się o wsparcie w nowym naborze od 31 marca 2025 roku.
15. Jakie są zasady prefinansowania?
Program przewiduje wypłatę części dotacji w formie zaliczki jeszcze przed rozpoczęciem inwestycji – tzw. prefinansowanie. Warunkiem jest udział operatora i złożenie umów z wykonawcami. Prefinansowanie obejmuje maksymalnie 35% kosztów i jest dostępne wyłącznie na poziomie podwyższonym i najwyższym dofinansowania.
16. Czy w okresie przejściowym można rozliczyć wcześniejsze koszty?
Tak – przez pierwsze 4 miesiące od startu naboru (tj. od 31 marca do końca lipca 2025 r.) można ubiegać się o zwrot kosztów poniesionych od 28 maja 2024 roku, pod warunkiem że inwestycja spełnia nowe zasady programu.
16. Jakie koszty kwalifikowane można sfinansować z dotacji?
Środki z programu można przeznaczyć m.in. na:
- wymianę nieefektywnego źródła ciepła (np. „kopciucha”) na nowoczesne urządzenie,
- modernizację instalacji grzewczej i ciepłej wody,
- docieplenie budynku (ściany, stropy, podłogi),
- wymianę okien, drzwi i bram garażowych,
- montaż rekuperacji (wentylacja z odzyskiem ciepła),
- przygotowanie dokumentacji technicznej i audytu energetycznego.
Pełna lista kosztów kwalifikowanych znajduje się w załączniku nr 2 do programu.
17. Jak długo można realizować inwestycję?
Beneficjent ma maksymalnie 24 miesiące od złożenia wniosku na zakończenie inwestycji. Dotyczy to zarówno dotacji klasycznej, jak i prefinansowania.
18. Jakie są ograniczenia dotyczące działalności gospodarczej?
Jeśli w budynku prowadzona jest działalność gospodarcza, to wysokość dotacji zostanie proporcjonalnie pomniejszona – zależnie od zajmowanej powierzchni. Jeżeli działalność obejmuje ponad 30% całkowitej powierzchni, budynek nie kwalifikuje się do dofinansowania. Dotyczy to także działalności sezonowej.
19. Co z kotłami gazowymi?
Nowa odsłona programu nie przewiduje już wsparcia dla kotłów gazowych. Wyjątkiem są inwestycje zrealizowane w 2024 roku – dla tych przypadków możliwy jest oddzielny nabór z odrębnymi zasadami.
20. Czy można pozostawić kominek?
Tak, ale tylko pod warunkiem, że pełni on funkcję rekreacyjną (nie jest głównym źródłem ciepła), spełnia wymagania ekoprojektu oraz lokalnych uchwał antysmogowych. Wymagane jest również potwierdzenie trwałego wyłączenia z użytkowania w formie protokołu kominiarskiego.
21. Jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku o dotację?
Wnioskodawca powinien przygotować m.in.:
- podsumowanie audytu energetycznego – wymagane na etapie składania wniosku,
- potwierdzenie dochodu (w zależności od poziomu dofinansowania),
- umowy z wykonawcami (w przypadku prefinansowania),
- świadectwo charakterystyki energetycznej po zakończeniu prac,
- faktury lub inne dokumenty księgowe potwierdzające realizację inwestycji.
22. Jak długo trwa rozpatrzenie wniosku?
Wniosek o dofinansowanie rozpatrywany jest w terminie do 60 dni od daty jego złożenia. Analogiczny czas obowiązuje w przypadku wniosków o wypłatę środków.
23. Czy dofinansowanie obejmuje również koszty projektowe?
Tak – program przewiduje refundację kosztów audytu energetycznego oraz przygotowania dokumentacji technicznej. Łączna kwota wsparcia w tym zakresie może wynieść do 1600 zł.
24. Czy beneficjent sam wybiera wykonawcę?
Tak, osoba ubiegająca się o dotację ma prawo samodzielnie wskazać wykonawcę, jednak musi on spełniać wymagania określone przez program, w tym dotyczące zgodności z listą ZUM (jeśli dotyczy).
25. Co to jest lista ZUM i dlaczego jest ważna?
Lista Zielonych Urządzeń i Materiałów (ZUM) to oficjalny wykaz urządzeń i materiałów, które spełniają warunki techniczne wymagane w programie „Czyste Powietrze”. Od 2025 roku tylko urządzenia znajdujące się na liście ZUM będą kwalifikowały się do dotacji – dotyczy to m.in. pomp ciepła, kotłów na pellet i zgazowujących drewno.
26. Jak wygląda ścieżka bankowa w nowej wersji programu?
Od 31 marca 2025 r. dotychczasowa forma finansowania przez banki zostaje wygaszona. Trwają prace nad uruchomieniem nowej ścieżki bankowej, która zostanie ogłoszona w osobnym trybie.
27. Czy można zmieniać wniosek po jego złożeniu?
Tak – wprowadzenie zmian w złożonym wniosku jest możliwe, jednak musi być uzasadnione i zaakceptowane przez właściwy WFOŚiGW. Dotyczy to również modyfikacji zakresu inwestycji lub wykonawców.
28. Jakie sytuacje mogą skutkować odmową przyznania dotacji?
Dofinansowanie nie zostanie przyznane, jeśli:
- budynek jest używany tylko sezonowo,
- wnioskodawca sprzedał nieruchomość przed wypłatą środków,
- jest już beneficjentem programu na inną nieruchomość,
- budynek powstał po 2020 roku lub ma więcej niż 30% powierzchni przeznaczonej na działalność gospodarczą.
29. Czy po zakończeniu inwestycji można sprzedać budynek lub zmienić jego przeznaczenie?
Nie – przez 5 lat od zakończenia przedsięwzięcia budynek musi nadal pełnić funkcję mieszkalną. W tym czasie nie można demontować dofinansowanych urządzeń ani instalować systemów niespełniających warunków programu.
30. Gdzie można uzyskać więcej informacji?
Szczegółowe informacje dostępne są na stronie: https://czystepowietrze.gov.pl, w lokalnych oddziałach WFOŚiGW oraz punktach konsultacyjnych w Twojej gminie.